Kỳ nghỉ lễ 30/4, 1/5 năm nay mở ra trong một bối cảnh khác hẳn những mùa cao điểm trước. Ngoài câu chuyện quen thuộc “đi đâu, ở đâu”, người dân còn phải đối mặt với một lớp áp lực mới: giá xăng dầu toàn cầu leo thang do căng thẳng Trung Đông, kéo theo giá vé máy bay tăng, chuyến bay bị cắt giảm khiến chi phí du lịch đội lên theo cấp số nhân.

Giữa những dãy núi đá vôi ở xã Tuyên Phú (Quảng Trị), nhiều chiếc cầu treo nhỏ bé đang lặng lẽ nối liền các “mảnh rừng bị chia cắt”, mở lối an toàn cho đàn voọc gáy trắng qua lại hằng ngày. Đằng sau sáng kiến giản dị ấy là hơn một thập kỷ bền bỉ của những con người “vác tù và”, góp phần giữ lại một phần đa dạng sinh học quý giá giữa đời sống con người.

Trong dòng chảy hối hả của thời đại số, khi những giá trị cổ xưa dễ dàng bị lãng quên dưới lớp bụi thời gian vẫn có một cô giáo lặng lẽ “dệt” lại hồn cốt của dân tộc mình. Với cô Hán Thị Kim Anh (Akhar Thrah) không chỉ là những ký tự uốn lượn trên trang giấy, mà là nhịp thở, là linh hồn của vương quốc Chăm Pa nghìn năm.

Buổi sáng cuối tháng 3, khi nắng vừa kịp hong khô lớp sương mỏng còn vương trên mặt nước, cảng cá Hòn Rớ (phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) đã rộn ràng như một “cỗ máy” không ngừng nghỉ. Tiếng máy tàu, tiếng người gọi nhau í ới, tiếng thùng xốp va vào nhau lộc cộc… tất cả hòa thành một thứ âm thanh rất riêng của biển.

Lẽ ra, câu chuyện đang kể cũng có thể khép lại được rồi nếu như cuối tháng 3/2026 vừa qua không có một cuộc tìm về từ xa nửa vòng trái đất của một con người từng sống cạnh hàng rào điện tử McNamara, tìm gặp một nữ du kích có tài bắn tỉa khiến con trai cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara tìm đến nhà để gặp…

Có một người Mỹ thật đặc biệt bởi đã từng tham chiến ở Việt Nam và nay lại gắn bó dài lâu với xứ sở này giữa thời bình. Đó là ông Chuck Searcy, một cựu quân báo Mỹ, nghề nghiệp phảng phất đôi chút nhân vật chính cũng là điệp viên trong cuốn tiểu thuyết có tiếng “Người Mỹ trầm lặng” của nhà văn Graham Greene.

Khi cuộc chiến tạm ngưng tiếng súng sau Hiệp định Paris năm 1973, khát vọng tái thiết nước nhà lại bừng dậy sau một cuộc trường chinh vang rền bom rơi đạn nổ. Phải bắt đầu từ chính miền Nam ruột thịt.

Sau phút giây buổi chiều ngày 2/4/1972 đó, những cựu binh Trung đoàn 56 bộ binh của quân đội Sài Gòn có hòa nhập được không, con cháu họ sau này ra sao, nhìn nhận về cha anh mình thế nào? Toàn chuyện bất ngờ.

Là chuyện về Trung đoàn 56 Quân đội Sài Gòn dưới sự chỉ huy của Trung tá Việt Nam Cộng hòa Phạm Văn Đính đã đầu hàng bộ đội ta vào ngày 2/4/1972; là sức sống mãnh liệt trên mảnh đất chết từng là vành đai lửa khốc liệt; là cựu binh Mỹ sau 1975 quay lại tận hiến cho công cuộc khắc phục bom mìn chiến tranh; là chuyện về nữ dũng sĩ bắn tỉa nổi tiếng, bên hàng rào điện tử McNamara, được chính con trai cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert McNamara tìm đến tận nhà để gặp… Đó là khát vọng thái hòa giữa Tháng Tư lịch sử, trên mảnh đất Quảng Trị một thời đỏ lửa.

Nghề đan thuyền thúng bằng tre (thúng chai) dùng để đi biển đánh bắt hải sản sau hàng trăm năm giờ đang dần mai một. Những ngư dân miền Trung vẫn âm thầm bám nghề bằng tình yêu mưa nắng đời người, và ngày càng nhiều những chiếc thúng chai rời biển về phố làm du lịch.

Một đêm theo thuyền câu mực trên cửa biển Nhật Lệ (Quảng Trị), tôi không chỉ thấy biển đêm lấp lánh ánh đèn mà còn nghe những câu chuyện dày đặc ký ức về Bảo Ninh, vùng đất từng oằn mình trong bom đạn, nơi con người kiên cường bám biển mưu sinh, và nay đang trăn trở trước những đổi thay khi nghề biển dần vơi người nối nghiệp.

Bước chân của các vận động viên sẽ băng qua nơi từng lưu dấu cuộc đời và sự nghiệp của nhà vi trùng học, nhà thám hiểm, nhà nông học, nhà thiên văn, bác sĩ Yersin. Ông cũng chính là người đề nghị thành lập ra Sở Hải Dương học nghề cá Đông Dương, hiện nay là Viện Hải dương học Nha Trang. Di sản của ông như ánh bình minh đang vây bọc cuộc đời của mỗi chúng ta.

Sau ngày 1/7/2025, huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa trở thành Đặc khu Trường Sa – một đặc khu tiền tiêu “đặc biệt của đặc biệt” canh gác chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc giữa Biển Đông - Nơi bình minh lên mỗi ngày…

Nhân sự kiện Giải Vô địch Quốc gia Marathon - Báo Tiền Phong lần thứ 67 - năm 2026 diễn ra tại Nha Trang, phóng viên đã gặp cựu nhà báo Nguyễn Viết Thái, phóng viên báo Phú Khánh, tác giả của chùm ảnh “Trường Sa, Gạc Ma năm 1988”. Gần 40 năm qua, những tấm ảnh của nhà báo Nguyễn Viết Thái thường xuyên xuất hiện trên báo Tiền Phong.

Giữa ngôi đền đá gần 750 năm tuổi ở Tràng An, cụ thủ từ ngoài 80 tuổi kiêm nghề hướng dẫn viên, biết giao tiếp cơ bản bằng tiếng Anh và tiếng Pháp. Du khách đến đền Thái Vi thường được cụ tiếp bằng một nghi lễ và kết thúc bằng một bản đàn bầu. Ở giữa hai khoảnh khắc ấy là câu chuyện hơn 20 năm của cụ Chu Văn Thim, người vừa giữ đền, vừa kể sử, vừa tự tay làm ra những cây đàn từ ống bương.

Trường Sa - Gạc Ma (tỉnh Khánh Hòa) là nơi đón ánh bình minh đầu tiên của bờ cõi. Nhà trưng bày hình ảnh và tư liệu về những người lính Gạc Ma nằm bên cạnh ngôi mộ gió tập thể. Tôi phải đi thật chậm, vì mỗi bức ảnh đều nhắc đến câu chuyện về những người đã nằm xuống, về cuộc đời những người lính còn ở lại. Như cựu chiến binh Phạm Văn Nhân với tính cách của một lão nông; rồi những ngư dân kể chuyện vẫn kiên gan bám sát đảo Gạc Ma hàng đêm.

Giải Vô địch Quốc gia Marathon - Báo Tiền Phong, lần thứ 67 - năm 2026 với chủ đề “Đón ánh bình minh” tại Khánh Hòa - nơi đầu tiên của cả nước đón ánh bình minh. Sẽ có hơn 12.000 vận động viên rầm rập bước chân chạy qua nhiều cung đường của phố biển Nha Trang, băng qua các địa danh gắn với bác sĩ Yersin, người hùng của nhân loại. Thông điệp của giải Marathon là vẻ đẹp thiên nhiên, khát vọng, niềm tin đất nước bước vào kỷ nguyên mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức khỏe của người dân làm đòn bẩy quyết định.

Những năm gần đây, nhiều lớp truyền dạy đánh cồng chiêng, nhạc cụ dân tộc cho thế hệ trẻ được cấp ủy Đảng, chính quyền trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk tích cực triển khai để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đặc sắc. Ở vùng đất nắng gió này, có một người nghệ nhân già vẫn lặng lẽ sống trọn đam mê với những thanh âm truyền thống.

Trong phòng hồi sức, ánh đèn trắng hắt xuống những gương mặt căng thẳng; tiếng máy thở, máy lọc máu và chuông cảnh báo hòa vào nhau thành một nhịp điệu khẩn trương. Mỗi con số trên màn hình monitor đều được dõi theo từng giây; có những thời điểm, các chỉ số sinh tồn của cô gái trẻ tụt xuống mức khiến cả ê-kíp lặng đi trong tích tắc trước khi lập tức hành động.

Cô bé người nhỏ nhắn, hiền lành đang từng bước đến gần với giấc mơ hàng không ấp ủ bao lâu nay của mình, và cũng là “ngôi sao hy vọng” đổi thay hoàn cảnh gia đình, chia sớt bớt nhọc nhằn cho người mẹ vốn đã chịu quá nhiều nỗi đau. Năm nay, Dương Thị Mỹ Linh, con cựu binh Gạc Ma Dương Văn Dũng (phường Hòa Xuân, thành phố Đà Nẵng) chuẩn bị tốt nghiệp ngành Quản trị Du lịch và dịch vụ hàng không.

Tháng ba lại về, mang theo những cơn gió mặn từ biển Đông thổi vào đất liền. Tròn 38 năm sau sự kiện Gạc Ma (14/3/1988 - 14/3/2026), trong tâm can những người mẹ, người vợ, người con Gạc Ma, ký ức về những người thân đã ngã xuống để bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc ở Trường Sa vẫn như vị mặn của đại dương, không bao giờ phai nhạt.

Giữa vùng lõi của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi núi đá vôi dựng đứng như những bức tường thành và rừng già nối tiếp đến tận biên Việt - Lào, có một lễ hội mà mỗi nhịp trống vang lên dường như làm nghiêng ngả cả đại ngàn: Lễ hội Đập trống của người Ma Coong.

Làng gốm Quế An thôn Tây Trà, xã Quế Sơn, thành phố Đà Nẵng còn được gọi với cái tên thân thương là làng Lò Nồi, từ một làng nghề sầm uất có tuổi đời hơn 300 năm hiện chỉ còn lại một người giữ nghề.

Khi nghiên cứu về văn hóa cộng đồng người Jrai, Tiến sĩ Lê Quang Lâm (trú phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) thấy rằng, tù và của họ xuất hiện từ rất lâu trong cộng đồng với cấu trúc đặc biệt, nhất là cách sử dụng trong các nghi lễ, lúc dời làng, hay mừng chiến thắng kẻ thù.

“Khi xét nghiệm, mọi kết quả của tôi đều tương thích, đáp ứng tốt để ghép gan của mình sang anh, tôi biết đó là điều kỳ diệu”, chị Nguyễn Thị Lành (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) vẹn nguyên cảm xúc bồi hồi.

Làng dệt chiếu Cẩm Nê, thuộc xã Hòa Tiến, TP. Đà Nẵng là làng nghề truyền thống có lịch sử hàng trăm năm. Thế nhưng, trước những biến động của thị trường và sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng, làng nghề từng vang danh ấy nay chỉ còn lại một người đang âm thầm giữ nghề.

Mùi hành tăm phi thơm quyện với nghệ tươi, ớt bột lan ra đầu ngõ, đánh thức cả một góc phố ở Nghệ An. Trong gian bếp nhỏ, người đứng bếp thoăn thoắt đảo tay, từng thớ lươn vàng óng dậy mùi. Với người Nghệ, đó không chỉ là một món ăn mà còn là ký ức, là nếp nhà, là hồn cốt quê hương.

Mỗi cái Tết trôi qua đều để lại một mùi vị riêng. Có cái Tết mang mùi khói pháo ký ức. Có cái Tết đọng lại bằng vị rượu nồng nơi đầu lưỡi. Nhưng có một cái Tết, với tôi, đọng lại bằng vị ngọt của măng vầu - thứ vị ngọt đi lên từ đất, từ rừng già, từ những ngày xuân mưa bụi bay như khói.

Tết Bính Ngọ 2026, bà con ở thôn Tây An Vĩnh, đặc khu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi đến thăm gia đình anh Phan Duy Quang, ai cũng nói về tấm Huân chương dũng cảm được Chủ tịch nước Lương Cường ký vào ngày 9/12/2025, tặng anh Quang.

Tôi đang nghĩ đến khối lượng vàng, những chỉ, những lượng, những trâm những nhẫn và nguyên cả thỏi mà lương dân Việt đủ mọi thành phần đã hào phóng gom góp trong Tuần Lễ Vàng thời vận nước nhà đương mong manh như chỉ mành treo chuông! Số phận những hằng tâm hằng sản ấy ra sao?

Tại một vùng quê miền núi Hà Tĩnh, có những gốc dó trầm cổ thụ được định giá từ hàng trăm triệu đến tiền tỷ. Dù được hỏi mua với giá cao, nhiều gia đình vẫn quyết giữ “của để dành” này cho con cháu và làm nguồn nhân giống.

Giữa mây ngàn biên viễn Mường Lống, người Mông vẫn lặng lẽ gìn giữ giống ngựa bản địa. Không chỉ là vật nuôi, ngựa còn là biểu tượng của sức sống, của ký ức và niềm tự hào của đồng bào Mông nơi “cổng trời” xứ Nghệ.

Trên nền tảng chính trị vững chắc và truyền thống tiên phong của báo chí cách mạng Việt Nam, Tiền Phong không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan báo chí chính luận, đồng hành cùng thanh niên, mà còn chủ động mở rộng sứ mệnh trong bối cảnh mới của báo chí hiện đại.

Những ngày se lạnh giáp Tết Bính Ngọ, cảng cá Thọ Quang lớn nhất miền Trung lại sôi lên nhịp sống hối hả của những chuyến tàu cập bến với khoang thuyền đầy ắp cá tôm. Nụ cười rạng rỡ hiện rõ trên gương mặt sạm sương gió của những ngư dân...

Làng biển Bình Minh ở xã Thăng Bình (tỉnh Quảng Nam cũ), nay là xã Thăng An, TP Đà Nẵng, từng trải qua nhiều biến cố. Chẳng ai có thể quên tròn 20 năm trước, cơn bão Chanchu năm 2006 đã cướp đi 86 trụ cột gia đình của làng biển. Nhưng từ trong bão lại bừng lên đức tính kiên cường của ngư dân kiên trì bám biển và lấp lánh tình người dìu nhau qua giông bão.

Cuối thế kỷ XIX, sau khi chiếm được miền Nam, người Pháp đã xây dựng Sài Gòn trở thành đô thị trung tâm của Đông Dương. Đua ngựa - môn thể thao quý tộc của châu Âu cũng theo chân người Pháp du nhập đến Sài Gòn và phát triển rất mạnh, từng đưa trường đua Phú Thọ trở thành sân đua ngựa lớn nhất châu Á một thời.

Khi nghe nhà thơ Thanh Quế kể về liệt sĩ Phan Chí Dũng, chúng tôi nghĩ chắc đây cũng là một người bạn văn nghệ của ông như Phan Tứ, Chu Cẩm Phong, Nguyễn Mỹ… Nhưng nghe hết câu chuyện, chúng tôi xúc động và cảm phục, vì đó là một câu chuyện đặc biệt hơn giai thoại về những người bạn văn nghệ.

Chiều cuối năm, nhóm của Trọng được chị Phượng - con nuôi bố tôi, mời đến dọn vườn nhà. Việc không nhiều, nhưng không thể làm ẩu. Trước hết là chặt, tỉa mấy cây xoài, cây nhãn lớn. Những cây ba bốn chục tuổi, cao chục mét, cành lá xum xuê, vươn sát mái che bóng mát nhưng mang theo nỗi lo mỗi khi mưa gió.

Trà trên núi không phải thứ trà bày bán nơi cửa hiệu. Đó là những cây trà cổ thụ, người trên núi trồng từ bao đời ở vùng đất Văn Bàn (Lào Cai). Văn Bàn không phải cái tên hay xuất hiện trên những dòng tít lớn, nhưng đó là vùng đất thấp hơn mây một chút và cao hơn nỗi vội vàng của đời người.

Trong “Hành trình đỏ” theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh nơi đất khách, tôi chợt nhận ra mỗi không gian Người từng đi qua không chỉ lưu giữ ký ức cách mạng, mà còn khởi thức âm thầm về niềm tin, về trách nhiệm tiếp nối, và con đường lý tưởng cần được viết tiếp bằng tinh thần kiên định, trí tuệ của người trẻ hôm nay.

Ngày cũng như đêm, tại Trung tâm Điều khiển giao thông Hà Nội, các chiến sĩ CSGT luôn thức cùng hệ thống camera AI - “bộ não” giao thông của Thủ đô. Ở đó, công nghệ hiện đại không thay thế con người, mà hỗ trợ để mỗi quyết định điều hành trở nên chính xác, kịp thời. Những ca trực thầm lặng đang góp phần giữ cho Hà Nội vận hành an toàn, trật tự, vì bình yên của nhân dân.

Giữa những ngày mưa lũ dồn dập trút xuống miền Trung, nhiều gia đình rơi vào trạng thái tuyệt vọng vì “mất dấu” người thân, thì ở nơi cách tâm lũ hàng trăm cây số, một người đàn ông lặng lẽ đưa ra quyết định mà ông gọi là “không thể không làm”.

Những ngày cuối năm, khi gió chướng bắt đầu hun hút thổi dọc triền sông Gianh, quê tôi lại bước vào một mùa rất riêng - mùa xủi mả. Không rộn ràng như Tết, không náo nức như hội làng, xủi mả lặng lẽ mà sâu, là cuộc trở về của con cháu với tổ tiên, là ký ức ấm áp nuôi lớn những đứa trẻ miền sông nước như tôi suốt chặng đường đời.

Vừa tốt nghiệp đại học, mang theo nhiệt huyết, sự liều lĩnh của tuổi trẻ, chàng kĩ sư đường bộ Đào Văn Đông lần đầu đặt chân lên tuyến đường 4C - con đường nối thành phố Hà Giang với các huyện Đồng Văn, Mèo Vạc (cũ). Trước mắt anh là núi rừng Tây Bắc trùng điệp, hiểm trở và hùng vĩ đến choáng ngợp.

Trong sương sớm cao nguyên Lang Biang, tiếng vó ngựa của những nài ngựa “chân đất” người K’Ho vang lên vừa hoang dã vừa thân quen. Từ đường đua không yên đến những cánh rừng sâu, vó ngựa hôm nay không chỉ kể câu chuyện văn hóa bản địa, mà còn đồng hành cùng du lịch và công tác giữ gìn an ninh trật tự ở vùng núi.

Du khách ra đảo Hòn Sơn (đặc khu Kiên Hải, tỉnh An Giang) khi trở về thường chỉ review những bãi biển. Riêng tôi nhớ đến ông già Nam bộ - Sơn Nam, người đã viết về thân phận con người thời ở hoang đảo. Nhân vật khá hay trong tuyển tập Sơn Nam là Từ Thông. Lão sống lóc chóc một mình một đảo, như muốn “bỏ quên loài người”...

Giữa nhịp sống hối hả của thành phố, các chợ lao động tự do lại nhộn nhịp ở gầm cầu, vỉa hè, bến bãi dịp cuối năm. Ở đó, những lao động nghèo tha hương bám trụ, ngóng trông người thuê mướn đánh đổi sức lao động, gom nhặt từng đồng mong có một cái Tết bớt nhọc nhằn.

Mỗi độ xuân về, trên khắp các dòng sông miền Trung, tiếng trống hội rộn ràng hòa cùng tiếng hò reo vang dội hai bên bờ, dưới sông những chiếc ghe (thuyền) đua chẻ sóng lao vun vút trên mặt nước. Lễ hội đua thuyền từ lâu đã thành một nét văn hóa không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân miền Trung.

Để đến được thôn Lùng Cúng, xã Nậm Có (tỉnh Lào Cai), từ trung tâm xã Mù Cang Chải, chúng tôi phải vượt quãng đường dài chừng 25km. Đường không xa nhưng lại là thử thách thực sự, bởi phần lớn là đường đất, dốc cao, trơn trượt.

Mùa Xuân đã trở lại trên những miền đất từng chìm sâu trong bùn nước, những mái nhà vẫn còn hằn vệt lũ trên tường, những thân cây gãy đổ chưa kịp hồi sinh. Ở miền Trung - Tây Nguyên, ký ức về cơn lũ lịch sử cuối năm 2025 vẫn vẹn nguyên trong ánh mắt người dân.